در سال 2021، دنیای سیاست تحت تأثیر تحولات جهانی و رویدادهای محلی مهم قرار گرفت. از بیماری همهگیر COVID-19 که به تغییرات عمده در حکومتها و سیاستهای بینالمللی منجر شد تا درگیریهای سیاسی در کشورهای مختلف، این سال پر از چالشهای جدید و تغییرات بود. در ادامه به برخی از مهمترین رویدادهای سیاسی این سال میپردازیم.
1. بیماری همهگیر COVID-19 و سیاست جهانی
در سال 2021، جهان همچنان با بحران همهگیری COVID-19 دست و پنجه نرم میکرد. بسیاری از کشورها برنامههای واکسیناسیون گستردهای را آغاز کردند تا سرعت شیوع ویروس را کنترل کنند. در این میان، رقابت بر سر دسترسی به واکسنها، برخی کشورها را با چالشهای دیپلماتیک روبرو کرد. واکسنهای تولیدی در آمریکا، چین، و روسیه به موضوعی مهم در سیاست جهانی تبدیل شدند و حتی بعضی کشورها تلاش کردند از آن به عنوان ابزاری برای گسترش نفوذ خود استفاده کنند.
2. انتخابات آمریکا و ریاستجمهوری جو بایدن
یکی از مهمترین رویدادهای سیاسی سال 2021، ورود جو بایدن به کاخ سفید و پایان دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ بود. انتخابات 2020 آمریکا همچنان در اوایل سال 2021 در صدر اخبار بود. انتقال قدرت در آمریکا با چالشهایی مواجه شد، از جمله حمله به ساختمان کنگره در ژانویه 2021 که توسط طرفداران ترامپ انجام شد. این رویداد نه تنها سیاست داخلی آمریکا را تحت تأثیر قرار داد، بلکه بازتابهای بینالمللی گستردهای داشت.
3. خروج نیروهای آمریکا از افغانستان
یکی از بحثبرانگیزترین تصمیمات سیاسی سال 2021، خروج نیروهای نظامی آمریکا از افغانستان بود. این تصمیم که توسط دولت بایدن اتخاذ شد، به پایان 20 سال حضور نظامی آمریکا در افغانستان انجامید. خروج ناگهانی و سریع نیروها باعث تسلط دوباره طالبان بر کابل و سقوط دولت افغانستان شد. این رویداد به یکی از بحرانهای انسانی بزرگ در منطقه تبدیل شد و میلیونها نفر مجبور به ترک خانههای خود شدند.
4. انتخابات ریاستجمهوری در ایران
در ژوئن 2021، ایران شاهد برگزاری انتخابات ریاستجمهوری بود. این انتخابات با پیروزی ابراهیم رئیسی، رئیس قوه قضاییه وقت ایران، به پایان رسید. رئیسی که به عنوان فردی محافظهکار شناخته میشود، با توجه به شرایط اقتصادی و تحریمهای شدید بینالمللی، با چالشهای بزرگی روبرو شد. سیاست خارجی ایران، به ویژه در مذاکرات هستهای، یکی از مهمترین مسائل مطرح در دوره ریاستجمهوری رئیسی است.
5. تشدید رقابتهای ژئوپلیتیکی در آسیا
در سال 2021، رقابتهای ژئوپلیتیکی بین قدرتهای بزرگ در منطقه آسیا شدت گرفت. چین به عنوان یک بازیگر اصلی در صحنه جهانی به تقویت حضور خود در منطقه ادامه داد، از جمله افزایش حضور نظامی در دریای جنوبی چین و گسترش نفوذ اقتصادی از طریق ابتکار کمربند و جاده. در مقابل، آمریکا و متحدانش، به ویژه ژاپن و استرالیا، تلاش کردند تا ائتلافهای منطقهای جدیدی برای مقابله با قدرت فزاینده چین تشکیل دهند.
6. انتخابات آلمان و پایان دوران مرکل
در سپتامبر 2021، آلمان شاهد برگزاری انتخاباتی بود که به پایان دوران صدراعظمی آنگلا مرکل منجر شد. مرکل پس از 16 سال حضور در قدرت، اعلام کرده بود که قصد دارد از سیاست کنارهگیری کند. انتخابات آلمان با پیروزی نسبی حزب سوسیال دموکرات به رهبری اولاف شولتز به پایان رسید. شولتز به عنوان صدراعظم جدید، چالشهای زیادی از جمله مدیریت بحران اقتصادی و نقش آلمان در اتحادیه اروپا را پیش رو دارد.
7. بحران تغییرات اقلیمی و سیاستهای جهانی
تغییرات اقلیمی به یکی از مهمترین موضوعات سیاست جهانی در سال 2021 تبدیل شد. کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP26) در گلاسگو برگزار شد و بسیاری از کشورها تعهدات جدیدی برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای دادند. این کنفرانس فرصتی برای رهبران جهان بود تا درباره آینده محیطزیست بحث کنند و اقدامات لازم برای جلوگیری از فاجعههای اقلیمی را بررسی کنند. با این حال، اختلافات بین کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه همچنان به عنوان مانعی بر سر راه رسیدن به توافقهای جامع باقی ماند.
8. تنشها در خاورمیانه
در سال 2021، خاورمیانه همچنان صحنه درگیریهای سیاسی و نظامی بود. درگیری بین اسرائیل و فلسطینیان در ماه مه به شدت افزایش یافت و به جنگی کوتاهمدت تبدیل شد که باعث کشته شدن صدها نفر و نابودی زیرساختهای غزه شد. از سوی دیگر، مذاکرات هستهای ایران و قدرتهای جهانی بار دیگر آغاز شد، اما همچنان اختلافات عمدهای بر سر بازگشت به توافق هستهای 2015 وجود داشت.
9. بحران سیاسی در میانمار
در فوریه 2021، نظامیان میانمار در یک کودتا دولت منتخب آنگ سان سو چی را سرنگون کردند. این کودتا باعث آغاز اعتراضات گسترده در کشور شد که با سرکوب شدید نظامی مواجه شد. بحران سیاسی میانمار به یکی از بحرانیترین مسائل حقوق بشری سال 2021 تبدیل شد و هزاران نفر در جریان اعتراضات کشته و زندانی شدند. جامعه بینالمللی این کودتا را محکوم کرد، اما تلاشها برای برقراری دوباره دموکراسی در میانمار تا پایان سال 2021 بینتیجه ماند.
10. انتخابات پارلمانی عراق
در اکتبر 2021، عراق انتخابات پارلمانی خود را برگزار کرد. این انتخابات که زودتر از موعد مقرر برگزار شد، در پی اعتراضات مردمی به وضعیت اقتصادی و فساد سیاسی در سالهای گذشته صورت گرفت. انتخابات با کاهش مشارکت مردمی مواجه شد، اما به تشکیل مجلسی جدید انجامید که همچنان با چالشهای جدی برای تشکیل دولت و مقابله با بحرانهای اقتصادی و امنیتی روبرو است.
این سال پر از تحول و تغییرات عمده در سیاست جهانی بود و بسیاری از تصمیمات گرفتهشده در 2021 تاثیرات بلندمدتی بر آینده کشورها و نظم جهانی خواهد داشت.
